Foto: Swissmem
In de Zwitserse machine-, elektrotechnische en metaalindustrie groeide de orderontvangst met iets meer dan tien procent ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar, de omzet met twaalf procent en de export met negen procent. Desondanks is er volgens Swissmem weinig reden tot uitbundige vreugde.
Omdat er nog steeds aanzienlijke risico's bestaan. Problemen in de toeleveringsketen en de enorm stijgende energie- en grondstofprijzen hebben in sommige gevallen de productiekosten aanzienlijk verhoogd. De snelle nominale waardevermindering van de euro zet bedrijven extra onder druk. Dit alles verkleint de winstmarges van bedrijven. Bovendien bestaat er een risico op energietekorten komende winter. Dit moet worden voorkomen. In de industrie zouden onderbrekingen in de elektriciteits- en gasvoorziening bedrijven en hun banen in gevaar brengen.
Na zes kwartalen van positieve groei ligt het ordervolume van de Zwitserse MEM-industrie (mechanische, elektrische en metaalbewerking) nu 30 procent hoger dan vóór de crisis, in het vierde kwartaal van 2019. De groei vertraagde echter in het tweede kwartaal van 2022. Een vergelijkbaar beeld ontstaat met betrekking tot de omzet, die met 12,1 procent is gestegen ten opzichte van de eerste helft van 2021. Door de grote orderportefeuille wordt verwacht dat de omzet in de tweede helft van het jaar verder zal stijgen. Zowel het mkb als grote bedrijven profiteren van deze positieve economische ontwikkeling.
Afbeelding: Swissmem
De bezettingsgraad van bedrijven bereikte in het tweede kwartaal van 2022 een hoogtepunt van 90,3 procent. In het eerste kwartaal van 2022 werkten 320.900 mensen in de MEM-sector. Bovendien steeg het aantal vacatures bij Swissmem-lidbedrijven binnen een jaar met 32 procent.
Donkere wolken
Directeur Stefan Brupbacher van Swissmem: “De order- en omzetontwikkeling in onze branche is bemoedigend. Dat is echter slechts de helft van het verhaal. Leveringsproblemen en vooral de sterk stijgende energie- en grondstofprijzen hebben de productiekosten aanzienlijk verhoogd. Lang niet alle bedrijven kunnen deze hogere kosten zomaar doorberekenen aan hun klanten. Met name de explosief stijgende energiekosten vormen een bedreiging voor het voortbestaan van sommige bedrijven.”.
Voor de komende twaalf maanden verwacht 30 procent van de bedrijven een daling van de orders uit het buitenland. Het percentage bedrijven dat een toename van de orders verwacht, is gedaald van 35 procent naar 29 procent. De Purchasing Managers' Index (PMI) voor de maakindustrie weerspiegelt deze neerwaartse trend. In de eurozone, de belangrijkste markt voor de Zwitserse industrie, daalde de PMI in juli 2022 voor het eerst sinds medio 2020 onder de groeidrempel.
S. Brupbacher. Foto: Privé
De industrie is voor haar productieprocessen essentieel afhankelijk van een ononderbroken energievoorziening. Slechts enkele MEM-bedrijven (mechanische, elektrische en metaalbewerkingsbedrijven) kunnen potentiële onderbrekingen compenseren door middel van flexibele productieplanning. Bedrijven waarvan de productieprocessen hoge temperaturen vereisen, zijn echter absoluut afhankelijk van een ononderbroken levering. Als deze levering uitvalt, zouden ze de productie volledig moeten stopzetten. Martin Hirzel, voorzitter van Swissmem, waarschuwt: "Een tekort aan elektriciteit of gas moet koste wat kost worden voorkomen. Het zou industriële bedrijven en hun banen in gevaar brengen." Daarom moeten industriële bedrijven die technisch afhankelijk zijn van een ononderbroken energievoorziening, worden vrijgesteld van eventuele gas-/elektriciteitsrantsoenering.
Het is bemoedigend dat de federale overheid al werkt aan de ontwikkeling van aanzienlijke reservecapaciteit voor de elektriciteitsproductie voor deze winter. Dit alleen zal echter niet voldoende zijn. Er mogen geen verboden komen op specifieke technologieën. De Energiestrategie 2050 moet worden aangepast. De huidige situatie laat duidelijk zien dat het niet mogelijk is om kernenergie en fossiele brandstoffen tegelijkertijd uit te faseren. Het voornemen van de federale overheid om tegen 2025 twee tot drie gasgestookte centrales te bouwen met een totale capaciteit van maximaal 1.000 megawatt is een stap in de goede richting. Bovendien moeten de vergunningsprocedures worden gestroomlijnd. Martin Hirzel, voorzitter van Swissmem, eist: "De 15 waterkrachtprojecten die afgelopen december tijdens de rondetafelbijeenkomst zijn besproken, moeten zo snel mogelijk worden gerealiseerd. Zwitserland kan zich geen jarenlange vertragingen meer veroorloven bij de bouw van energiecentrales." Met een wetsontwerp dat de mogelijkheden tot bezwaar tegen deze projecten beperkt en de procedures stroomlijnt, zou de bevolking hierover al eind 2023 in een referendum kunnen stemmen.
